Việc ban hành TCVN 9902:2025 mang lại những thay đổi quan trọng trong tư duy thiết kế và quản lý đê điều, đặc biệt là khi hệ thống đê sông đang phải đối mặt với áp lực từ biến đổi khí hậu với các diễn biến lũ lụt cực đoan. Dưới đây là những điểm cốt lõi cần lưu ý trong quá trình áp dụng tiêu chuẩn mới.
1. Thông số kỹ thuật và kết cấu mặt cắt
1.1. Chiều rộng mặt đê (Bảng 7)
Đối với đê đất, việc thiết kế chiều rộng mặt đê phải tuân thủ nghiêm ngặt theo cấp công trình tại Bảng 7 để đảm bảo không gian quản lý và hộ đê.
Bảng 7 – Chiều rộng tối thiểu của mặt đê theo từng cấp công trình
1.2. Đê kiên cố bằng bê tông cốt thép (Mục 9.6)
Một điểm mới đáng chú ý tại Mục 9.6 đối với đê kiên cố bằng bê tông cốt thép là quy định khống chế chênh lệch cao trình: chiều cao đê hoặc chân đê phía đồng không được thấp hơn đỉnh tường quá 2,5 m (Δh ≤ 2,5 m). Chỉ số này có lẽ liên quan đến cảnh quan hơn là vấn đề tổng thể đảm bảo các điều kiện ổn định trượt lật.
Hình 5 – Sơ đồ mặt cắt đê kiên cố bằng BTCT với ràng buộc Δh ≤ 2,5 m
2. Kết nối và cảnh quan hạ tầng
Công tác thiết kế hiện nay không chỉ tập trung vào khả năng ngăn lũ đơn thuần. Tại các vị trí giao cắt (Mục 9.4.1.3), yêu cầu về xử lý tiếp giáp đã được mở rộng. Công trình phải đảm bảo sự nối tiếp tốt, ổn định nhưng đồng thời phải đáp ứng cả yêu cầu về kiến trúc, cảnh quan và sự đồng bộ với hạ tầng kỹ thuật xung quanh.
Lưu ý : Theo Điều 13. các công trình giao cắt với đê sông phải đảm bảo an toàn chống lũ của đê, công tác ứng cứu, hộ đê trong mùa lũ; tuân thủ quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật có liên quan đến công trình và đê. Trong đó, lưu ý phải đảm bảo các yêu cầu kỹ thuật sau đây:
a) Đáp ứng được các yêu cầu an toàn phòng, chống lũ;
b) Bảo đảm điều kiện vận hành bình thường, an toàn và ổn định trong mọi trường hợp tính toán;
c) Đất đắp xung quanh công trình phải có đủ độ dày, độ chặt và hệ số thấm theo yêu cầu của thiết kế.
Trong đó, phần tiếp giáp giữa đê và công trình nên sử dụng đất sét luyện đắp bằng thủ công;
d) Nền dưới móng công trình và khu vực xung quanh công trình tiếp xúc với thân đê không bị xói ngầm trong mọi trường hợp thiết kế;
e) Khớp nối của đường ống xuyên qua thân đê phải đảm bảo kín nước, lựa chọn loại đường ống có độ bền cao, không bị biến dạng, nứt khi có tác động của tải trọng xe cơ giới đi trên đê. Đối với những đường ống có đường kính lớn nên bố trí hộp kỹ thuật bằng bê tông cốt thép bọc ngoài.
3. Bài toán ổn định và trình tự thi công
Mục 9.4.2.5 quy định tường chắn sóng chỉ được thi công sau khi thân đê đất đã ổn định. Đây là nội dung cần được phân tích kỹ dưới góc độ chuyên môn:
- Khái niệm “ổn định” cần được xác định rõ là ổn định tổng thể hay dựa trên độ lún cố kết.
- Thực tế tại các vùng nền đất yếu, quá trình cố kết có thể kéo dài nhiều năm.
- Nếu cứng nhắc chờ đợi ổn định hoàn toàn mới làm tường chắn sóng sẽ dẫn đến rủi ro mất an toàn trong mùa lũ khi cao trình chống lũ chưa hoàn thiện.
Do đó, việc xác định thời điểm thi công và các biện pháp bù lún dư cần được đưa vào phương án thiết kế ngay từ đầu.
4. Thay đổi trong phân cấp công trình
Phụ lục A đã có sự điều chỉnh khi loại bỏ tiêu chí lưu lượng lũ thiết kế để phân cấp đê sông. Sự thay đổi này cho thấy tư duy thiết kế đang dịch chuyển sang hướng:
Đánh giá mức độ rủi ro dựa trên đối tượng bảo vệ và tầm quan trọng của khu vực hạ du, thay vì chỉ dựa vào thông số thủy văn thuần túy.
5. Thách thức trước biến đổi khí hậu
Những quy định mới trong TCVN 9902:2025 không nằm ngoài mục đích ứng phó với tình trạng biến đổi khí hậu đang diễn biến phức tạp. Áp lực từ nước dâng, tổ hợp lũ cực đoan và sự thay đổi hình thái dòng sông đòi hỏi các tiêu chuẩn thiết kế phải gia tăng độ dự phòng và tính bền vững.
Việc tuân thủ tiêu chuẩn mới không chỉ là yêu cầu kỹ thuật, mà còn là giải pháp chiến lược để bảo vệ hệ thống đê điều trước các hình thái thiên tai bất thường ngày càng xuất hiện dày đặc.
Kết Luận
TCVN 9902:2025 đánh dấu bước tiến quan trọng trong tư duy thiết kế đê sông tại Việt Nam, từ tiếp cận thủy văn đơn thuần sang đánh giá rủi ro tổng thể, tích hợp yêu cầu cảnh quan và ứng phó biến đổi khí hậu. Các kỹ sư thiết kế cần nắm vững những điểm mới này để áp dụng hiệu quả và đảm bảo an toàn công trình.
Đang thiết kế hoặc thẩm tra công trình đê điều theo TCVN 9902:2025?
Tiêu chuẩn mới có một số điểm cần đọc kỹ hơn mức tóm tắt, đặc biệt là phần ổn định thân đê trước khi thi công tường chắn sóng (Mục 9.4.2.5) và xử lý bù lún dư ở nền đất yếu. Đây là chỗ mà thiết kế sơ bộ theo tiêu chuẩn và thiết kế thi công thực tế hay lệch nhau nhất.
Nếu bạn đang làm việc với dự án đê sông hoặc công trình trên nền đất yếu và muốn trao đổi về:
- Ổn định công trình, khả năng chịu lực theo điều kiện địa kỹ thuật cụ thể
- Biện pháp xử lý nền và phương án thi công phân đoạn để kiểm soát lún dư
- Mô hình hóa BIM cho tuyến đê dài km theo chuẩn TCVN 14177:2024
Có thể liên hệ trực tiếp để trao đổi kỹ thuật.
- Liên hệ: Zalo | WhatsApp
- Email: ha.nguyen@hydrostructai.com
Tài liệu tham khảo
© 2026 HST- Tư vấn & Quản lý Dự án