Ngành xây dựng đang chứng kiến sự chuyển dịch mạnh mẽ từ quản lý dựa trên quy trình (Process-based) sang quản lý dựa trên nguyên tắc và hiệu suất (Principle & Performance-based). Bài viết này sẽ phân tích tài liệu “Tiến trình Quản lý Dự án & Soạn thảo Quy trình” dưới lăng kính của PMBOK Guide 7th Edition, đồng thời đối chiếu với khung pháp lý mới nhất của Việt Nam (Nghị định 175/2024/NĐ-CP).
Bài viết tập trung vào phân tích Tư duy quản trị (Mindset).
1. PMBOK 7th Edition: Sự chuyển dịch tư duy
Khác với PMBOK 6th tập trung vào 5 nhóm quy trình (Initiating, Planning, Executing, Monitoring, Closing), phiên bản thứ 7 (PMBOK 7th) tái cấu trúc quản trị dự án xoay quanh Hệ thống chuyển giao giá trị (Value Delivery System). Đối với một dự án xây dựng, điều này có nghĩa là mục tiêu cuối cùng không chỉ là “hoàn thành công trình đúng hạn” (Output) mà là “công trình đi vào vận hành mang lại lợi ích gì” (Outcome).
Tư duy này được xây dựng trên 12 Nguyên tắc (Principles) và 8 Lĩnh vực hiệu suất (Performance Domains). Bài viết sẽ dựa vào cơ sở này để phân tích tài liệu quản lý dự án truyền thống.
2. Phân tích tài liệu tham khảo:
Bài viết tham khảo tài liệu của tác giả Lê Huệ về “Tiến trình quản lý dự án” và phân tích chuyên sâu dựa trên các tiêu chuẩn của PMBOK 7th.
2.1. Những điểm đáp ứng
Đây là một mẫu mực của phương pháp Waterfall và Predictive Approach (Cách tiếp cận dự báo), rất phù hợp với đặc thù cứng nhắc của ngành xây dựng:
- Lĩnh vực lập kế hoạch (Planning Domain):
- Tài liệu thiết lập một lộ trình tuyến tính rõ ràng từ Chủ trương đầu tư -> GPMB -> Thi công -> Quyết toán.
- Đáp ứng tốt nguyên tắc quản lý sự phức tạp bằng cách phân rã dự án thành 28 quy trình nhỏ, dễ kiểm soát.
- Lĩnh vực chuyển giao (Delivery Domain):
- Tập trung mạnh vào quản lý chất lượng (QA/QC) thông qua các biểu mẫu, checklist nghiệm thu. Điều này phù hợp với yêu cầu về sự tuân thủ, yếu tố sống còn trong xây dựng.
- Nguyên tắc tùy chỉnh (Tailoring):
- Dù là tài liệu cũ, nhưng nó đã thực hiện tốt nguyên tắc Tailoring khi vận dụng các kiến thức quốc tế vào môi trường pháp lý Việt Nam, cụ thể hóa các bước theo luật định.
2.2. Những điểm chưa đáp ứng và cần tinh chỉnh
Theo tư duy PMBOK 7th thì tài liệu này bộc lộ những hạn chế cần được bổ sung bởi người quản lý dự án hiện đại:
- Thiếu vắng tư duy hệ thống (Systems Thinking):
- Còn tập trung nhiều vào các “silos” (các phòng ban/quy trình riêng lẻ) mà chưa nhấn mạnh sự tương tác động giữa các yếu tố. Ví dụ: Sự thay đổi trong quy trình GPMB ảnh hưởng thế nào đến dòng tiền và rủi ro pháp lý tổng thể?
- Giải pháp: Cần tích hợp cơ chế phản hồi (Feedback loops) giữa các quy trình thay vì chỉ chạy một chiều.
- Khoảng trống về “Team” và “Stakeholders”:
- PMBOK 7th dành riêng 2 lĩnh vực cho con người. Tài liệu còn nặng về “Thủ tục” (Paperwork) nhưng nhẹ về “Kỹ năng mềm” (Soft skills), quản lý xung đột nhà thầu, và sự tham gia của các bên liên quan (địa phương, người dân).
- Quản lý sự không chắc chắn (Uncertainty & Risk):
- Tài liệu có đề cập rủi ro nhưng chủ yếu là xử lý sự cố. PMBOK 7th yêu cầu sự chủ động (Proactive) và khả năng thích ứng (Adaptability). Trong bối cảnh Nghị định 175/2024 mới, rủi ro pháp lý thay đổi rất nhanh, đòi hỏi quy trình phải linh hoạt hơn (Agile/Hybrid mindset).
- Tập trung vào Output hơn Outcome:
- Các quy trình dừng lại ở việc “ký xong biên bản”. Tư duy mới đòi hỏi PM phải quan tâm đến việc vận hành, bảo trì và vòng đời dự án sau bàn giao (Life-cycle management).
3. Cập nhật khung Pháp lý
Một PM chuyên nghiệp tại Việt Nam không chỉ cần PMP mà còn phải am hiểu luật. Để áp dụng tài liệu đính kèm vào năm 2026, cần cập nhật các tham chiếu sau:
3.1. Quản lý dự án đầu tư (Nghị định 175/2024/NĐ-CP)
- Điểm mới trọng yếu: Nghị định 175/2024 tập trung mạnh vào việc phân cấp, phân quyền và cắt giảm thủ tục hành chính trong khâu chuẩn bị đầu tư.
- Tác động đến quy trình: Các bước xin phép, thẩm định thiết kế cơ sở (Quy trình 01-09 trong tài liệu) cần được tinh gọn lại. PM cần rà soát lại ma trận trách nhiệm (RACI) để tận dụng các cơ chế phân quyền mới, giúp rút ngắn tiến độ pháp lý.
3.2. Quản lý chất lượng & bảo trì (Nghị định 06/2021/NĐ-CP)
- Quy định chặt chẽ hơn về trách nhiệm của Chủ đầu tư trong việc nghiệm thu và bàn giao đưa vào sử dụng.
- Yêu cầu bắt buộc về Hồ sơ hoàn thành công trình điện tử (Digital As-built documents). Đây là lúc tư duy số hóa cần được đưa vào các biểu mẫu truyền thống trong tài liệu.
4. Toàn văn tài liệu
Để hỗ trợ cộng đồng PM, bài viết chia sẻ toàn văn tài liệu gốc để độc giả đối chiếu và áp dụng.
Nếu tài liệu không hiển thị, vui lòng nhấn nút bên dưới:
Xem toàn màn hình / Tải về5. Kết luận
Sự kết hợp giữa Cấu trúc quy trình chặt chẽ (Tài liệu đính kèm) và Tư duy linh hoạt, tập trung giá trị (PMBOK 7th) chính là chìa khóa thành công cho các dự án xây dựng hiện đại.
Người làm quản lý dự án giỏi không phải là người tuân thủ quy trình một cách máy móc, mà là người biết sử dụng quy trình như một công cụ để điều phối sự phức tạp, đảm bảo tính tuân thủ pháp lý (NĐ 175/2024, NĐ 06/2021) và kiến tạo giá trị thực sự cho chủ đầu tư.
Nguồn tham khảo chuyên môn:
- Lê Huệ, PMP. Tài liệu đào tạo: Tiến trình quản lý dự án & Soạn thảo quy trình.
- Project Management Institute. (2021). A Guide to the Project Management Body of Knowledge (PMBOK® Guide) – Seventh Edition and The Standard for Project Management.
- Nghị định số 175/2024/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều của Luật Xây dựng và quản lý dự án đầu tư xây dựng (Thay thế/Điều chỉnh các quy định cũ)*.
- Nghị định số 06/2021/NĐ-CP về quy định chi tiết một số nội dung về quản lý chất lượng, thi công xây dựng và bảo trì công trình xây dựng.